In het vakblad voor kraamverzorgenden in Nederland, Kraamsupport, staat in het decembernummer een groot artikel over geboorterituelen en Nederlandse kraamtradities. In het artikel is aandacht voor bakerpraatjes, gebruiken en rituelen rond de geboorte van een kindje. Hoe stelde men vroeger vast dat een vrouw zwanger was? Wat mocht een zwangere vrouw wel en niet doen? Wie assisteerden bij een bevalling en hoe lang moest een vrouw het bed houden na de geboorte?

Het is een ingekorte versie van ‘Kraamkamer en Kandeel’ van Ineke Strouken, deel 8 uit de serie het Alledaagse Leven.

Kraamsupport
December 2009

In het bekende damesblad Margriet, nummer 49 (najaar 2009), staat een artikel over familietradities. Iedere familie heeft zijn eigengebruiken, dingen die al jaren zo gaan. Om zes uur eten, op een vaste plek aan tafel bijvoorbeeld. Mensen met verschillende achtergronden en leeftijden vertellen over hun persoonlijke tradities: traditionele recepten die bij speciale gelegenheden gegeten worden, ’s avonds een spelletje spelen, familiegesprekken, bidden voor het eten en verhaaltjes voorlezen.

Margriet
nummer 49
27 november – 4 december 2009

De Oudheidkamer Enter heeft in het Jaar van de Tradities 2009 een Midwinterhoornblazers groep opgericht. De leden blazen vanaf de eerste advent en op Driekoningen wordt er afgeblazen. De groep bestaat nu uit tien leden, maar er is nog plaats voor meer enthousiaste blazers.

Oudheidkamer Enter
J.G. Altena
Schipperstraat 23
7468 GD Enter
www.enter-info.nl

In het Ikonenmuseum Kampen is in de winterperiode de tentoonstelling Winterheiligen te zien. Iedere heilige heef zijn eigen feestdag en zijn eigen patronage, Sint Nicolaas is hier een bekend voorbeeld van. Maar vele winterheiligen zijn in de vergetelheid geraakt. Aan de hand van de kalender heef het Ikonenmuseum een aantal heiligen geportretteerd, afgewisseld met kerkelijke feestdagen. De heiligen, hun feestdag en bijbehorende rituelen worden uitgelegd. De keuze voor de heiligen en feesten is gebaseerd op (on-)bekendheid, het uitzonderlijke verhaal en de beschikbaarheid van de ikonen zelf. De tentoonstelling is te zien tot en met 20 maart 2010.

Ikonenmuseum Kampen
Buiten Nieuwstraat 2
8261 AV Kampen
www.ikonenmuseumkampen.nl

Bibliotheek Dommeldal organiseert in het kader van het Jaar van de Tradities een aantal leuke activiteiten. Op donderdagavond 10 december geeft Gerard Rooijakkers, etnoloog, een lezing over Brabantse volksgebruiken rond Kerst. De verhalen worden afgewisseld met muziek en zang. De lezing vindt plaats in de bibliotheek in Geldrop en begint om 20.00 uur.

Bibliotheek Dommeldal
Locatie Geldrop
Ans Langenhuijzen
Heuvel 94
5664 HN Geldrop
www.bibliotheekdommeldal.nl

Heemkundekring 'De Vyer Heertganghen' publiceerde in Rond de Schutsboom een artikel van Piet Wierx over Midwintergebruiken.

De midwinterperiode loopt van 21 december (Ongelovige Thomas) tot en met 6 januari (Driekoningen). In die tijd zijn er veel feesten die de koude, donkere periode veranderen in een lichte, gezellige tijd. Arme mensen mochten in die tijd langs de deur gaan om eten, drinken, licht en brandstof te bedelen.

Het is een uitgebreid artikel dat ook terug grijpt op de Germaanse en Romeinse feesten.

Piet Wierx, 'Midwintergebruiken', in: Rond de Schutsboom (jaargang 29, nummer 2) pag. 22-37

Het bakkerijmuseum De Oude Bakkerij staat in december helemaal in het teken van de feestdagen. Natuurlijk is er met Sinterklaas speculaas, pepernoten en marsepein gemaakt, maar ook met kerst worden er heerlijke lekkernijen gebakken: weinachtstollen, tulband, banketkransen en -staven en niet te vergeten (chocolade-) kerstkransjes. Al deze heerlijkheden zijn onderdeel van de kersttraditie. In De Oude Bakkerij demonstreren de banketbakkers hoe dit alles gemaakt wordt en kinderen kunnen zelf aan de slag gaan om in de keuken prachtige kerstboompjes van koek en marsepein te maken.

Bakkerijmuseum De Oude Bakkerij
Jacco Spil
Nieuwstraat 8
1671 BD Medemblik
www.deoudebakkerij.nl

Vanaf 18 december is in Museum ’t Freulekeshuus een overzichtstentoonstelling te zien over het Venrays Mannenkoor. Aanleiding is het feit dat het koor op  20 december 2009 100 jaar bestaat. De tentoonstelling toont de bezoeker in beeld en geluid een kijkje achter de schermen van dit bekende koor.

Op 11 december 1909 stond in de Peel en Maas het volgende bericht: 'Maandagavond had in het café van L. Verbeek eene vergadering plaats, ten doel hebbende het oprichten van een Venraysch Mannnenkoor.' Er was nogal belangstelling en 36 leden traden toe. Een voorlopig bestuur werd gekozen, bestaande uit de heeren M. van Aarssen, J. Thewissen en P. Schols. Een week later werden de leden opgeroepen voor de eerste repetitie op maandag 20 december 1909 om 20.30 in het lokaal van Verbeek en was het begin van het Venrays Mannenkoor een feit.

Aan het begin van het jubileumjaar, op 20 december 2009, verschijnt een jubileumboek Venray en het Mannenkoor. Bij de tentoonstelling zijn een educatief project en speurtocht voor het basisonderwijs beschikbaar.

Museum ’t Freulekeshuus
Eindstraat 8
5801 CR Venray

Rond kerst slaan de reizende circussen in Nederland hun tenten op om zich voor te bereiden op de traditionele kerstshows. Als het buiten koud is en binnen de spanning in de tenten hoog op loopt, zorgen de artiesten voor bloedstollende acts, knappe stunts en leuke grapjes. Door het hele land zijn in de kerstperiode de wintercircussen in kerstsferen te bezoeken:

Misschien wel het bekendste circus van Nederland, Circus Renz, staat deze kerst in Haarlem van 22 december tot en met 7 januari op de Camera Obscuraweg, tegenover Ikea. Voor het programma zie www.renz.nl.

Wintercircus Royal slaat van 23 december tot en met 3 januari zijn tenten op in Dordrecht. Razendsnelle jongleurs, lenige acrobaten, diervriendelijke zebradressuur en vele artiesten zorgen ook dit jaar voor een traditionele kerstshow. Het programma is te zien op www.circusroyal.nl.

Circus Zanzara is misschien wel één van de kleinste familiecircussen van Europa. Met slechts vier artiesten, een ‘techno-puber’, eenden, honden en paarden is dit een vlot en intiem kerstcircus. Ze staan deze kerstperiode op het Cultuurpark Westergasfabriek in Amsterdam, van 18 december tot en met 3 januari. Zie www.circuszanzara.com voor meer informatie.

Van 23 december tot en met 3 januari zijn er in het Wintercircus Apeldoorn spetterende shows te zien, met veel acrobatiek, de hoolahoop, trapeze-acts, klassieke paardendressuur, een katten act, komisch duo Gin & Tonic en nog veel meer. Het circus staat in het Vision Park, Oude Apeldoornseweg 41/45 in Apeldoorn. Voor de tijden en data zie www.wim-zomer.nl.

Het Kerstcircus Hilversum is een traditioneel, klassiek circus, met artiesten van over heel de wereld. Dompteurs, acrobaten, clowns, motorrijders en vele anderen zorgen voor een prachtig kerstoptreden. Het circus staat op de Diependaalselaan in Hilversum. De tijden en data zijn te vinden op www.kerstcircushilversum.nl.

De Acht Zaligheden danken hun naam aan de Hollandse soldaten die tijdens de Belgische Opstand in 1830 in deze dorpen gelegerd waren. Het was spottend bedoeld, want de soldaten vonden het maar armoedige boerengehuchtjes. Nu is een bezoek aan de Acht Zaligheden de moeite waard. Mooie natuur, prachtige oude boerderijen en kerkjes en veel cafeetjes.  

Met Kerstmis is er er een kerststalroute uitgezet. Elk dorp heeft zijn eigen grote kerststal, soms met levende dieren. Rondom de kerststallen wordt van alles georganiseerd. Er is chocolademelk en gluhwein, er wordt gezongen en het kerstspel gespeeld, er is een winterfeest en nog veel meer. De kerststallen hebben Kempische elementen. De kerstal in Hapert heeft een echte 'schelft', een zolder waar het hooi voor het vee werd bewaard. De kerststal in Eersel heeft een dak met half stro en half pannen.

Meer informatie:
www.vvveersel.nl
www.achtzaligheiden.nl

De Interkerkelijke Stichting Kerken en Buitenlanders heeft met zijn informatieblad Doe Het Samen (december 2009) een lesbrief over de feesten in december meegestuurd: Sinterklaas, Kerstmis en Nieuwjaar. Mensen die nog niet zo lang in Nederland wonen leren over pepernoten, het kerstkindje, vuurwerk en oliebollen.

www.iskb.nl  

In het Legermuseum in Delft is vanaf 19 december de fototentoonstelling Thuisfront, ver weg en toch dichtbij te zien. Hierin zijn portretten en momenten van zowel thuisblijvers als Nederlandse soldaten op missie in Uruzgan te zien. De aankomende feestdagen maken het voor beide partijen extra zwaar om elkaar te moeten missen. De foto’s laten boeiende, aandoenlijke, emotionele, maar ook vrolijke beelden zien van de soldaten op missie en thuis. Ook hun familie thuis is gefotografeerd. De tentoonstelling is te zien tot en met 28 maart 2010.

Legermuseum Delft
Nienke Heester
Korte Geer 1
2611 CA Delft
www.legermuseum.nl

Aan de hand van twee jeugdboeken - Problemen op de Palts en Een olifant voor de keizer - wordt het verhaal verteld van het Rijk van Karel de Grote. Dorestad was toen een rijke handelsstad, maar in de negende eeuw trekken de mensen uit Dorestad weg om een nieuwe handelsplaats te bouwen in Tiel. Er zijn problemen van buitenaf, zoals de invallen van de Vikingen, en het is niet meer fijn wonen in Dorestad. In Wijk bij Duurstede zijn nog steeds sporen van het oude Dorestad in het museum te vinden.

De tentoonstelling Verhalen uit Dorestad is tot 1 maart te bezoeken.

Museum Dorestad
Muntstraat 42
Wijk bij Duurstede
www.museumdorestad.nl

 'Foekepotterij, foekepotterij,
geef me een centje dan ga ik voorbij'.

Op de laatste dag van het oude jaar gaan kinderen in Goor verkleed langs de deur. Begeleid door een foekepot zingen zij het bedelliedje om geld op te halen.

Om 15.00 uur starten de zangertjes bij De Reggehof in het centrum van Goor.

Meer informatie: www.vvvgoor.nl

Het tijdschrift Naober heeft een artikel geschreven over tradities met oud en nieuw in de Achterhoek en Twente, zoals het nieuwjaarwensen.

De kerstnacht was verweven met bijgeloof. De bijen zouden die nacht zingen, de koeien gingen met hun kop naar het oosten staan en het water in de put veranderde in wijwater. Het waren de boeren die heilig geloofden dat de vlierbes in kerstnacht bloeide en dat de paarden konden praten.

De legende gaat dat een knecht het met eigen ogen wilde zien en met eigen oren wilde horen. Hij verstopte zich in de kist met haver. Om 12 uur 's nachts precies hoorde hij de paarden tegen elkaar zeggen dat ze het druk zouden krijgen. Er was een begrafenis op komst. Toen het ene paard vroeg aan het andere paard wie er dan begraven werd, was het antwoord: de knecht. De knecht stierf ter plekke van de schrik.  

In Museums Vledder is tot en met 3 januari een tentoonstelling te zien van kunst uit Saxonia. Saxonia beslaat het zuidwesten van Drente (bos en hei) en het noordoosten van Overijssel (waterland). De werken zijn allemaal gemaakt door lokale schilders en hebben vaak een volkscultureel tafereel als thema. Er zijn schilderijen van bijvoorbeeld schaatsers op het Meppeler Diep, rietdekkers aan het werk of carnaval in Zwolle. De tentoonstelling geeft een mooi beeld van het dagelijks leven in Saxonia.

Museums Vledder
Erna Plenter-Jansen
Brink 1
8381 BE Vledder
www.museums-vledder.nl

Op 13 december wordt om 14.00 een tentoonstelling van Jeroen Allart geopend in de Jan van Hoof galerie in ’s-Hertogenbosch aan de Vughterweg 58-60. Bij de opening verschijnt tevens het boek Het Hollandse landschap en andere schilderijen met de kunstwerken van Allart van de laatste vijf jaar.

Atelier van Allart
Schietbaanlaan 43
3021 HC Rotterdam
www.jeroenallart.nl

In Museum Elburg staan de schrijvers vader en zoon W.G. van de Hulst centraal. Naast originele manuscripten en veel boeken is ook de stoel van Van de Hulst senior (1879-1963) te bekijken. De illustraties van W.G. van de Hulst junior (1917-2006) maken van de expositie een kleurrijk geheel.

W.G. van de Hulst werd bekend met In de Soete Suikerbol. Van de Hulst jr. zag de mogelijkheden voor een televisie serie. Hij schreef het script voor de NCRV en was nauw betrokken bij de opnames in 1973. Na de dood van Senior werd Junior beeldend kunstenaar. Een beeldhouwwerk van zijn hand is te zien in de Kloostertuin van het museum. In zijn schilderijen zijn overeenkomsten met zijn illustraties te vinden: contrasten van donker en licht en goed en kwaad. In de verhalen van Senior lezen we over warme koffie of een genoeglijke huiskamer, maar daar tegenover staat altijd een donker bos en een gure wind. Beide kunstenaars benadrukten in hun werk het goede, de hoop. Wie goed doet, goed ontmoet.

Op woensdag 23 en 30 december wordt er van 14.00 tot 15.00 uur voorgelezen uit Inde Soete Suikerbol. De kosten bedragen €2,50. Hiervoor krijgt u een lekker kopje chocolademelk, een kersttraktatie en een bezoek aan de bakkerij Inde Soete Suikerbol. Graag vooraf aanmelden info@museumelburg.nl.

De tentoonstelling is tot 27 februari te bezoeken in:
Museum Elburg
Brenda Roos
Jufferenstraat 6-8
Elburg
www.museumelburg.nl

Wie aan een traditionele kerst denkt, denkt al snel aan kerstkaarten versturen én aan de kerststal. Kees Castelijns verzamelde jarenlang kerststallen van over de hele wereld. In vrijwel alle christelijke gebieden worden kerststallen gemaakt en ze maken dan ook echt onderdeel uit van de wereldwijde kersttraditie. Ans van der Weijst-Maas toont tegelijkertijd in het museum haar collectie kerstkaarten waar engelen op staan. Bijzonder zijn de kaarten waarop engelen de banderol ‘Gloria in excelcis Deo’ dragen. Beide collecties zijn tot en met 10 januari te bezichtigen.

Streekmuseum de Acht Zaligheden
Jolanda van den Borne
Kapelweg 2
5521 JJ Eersel
www.achtzaligheden.nl

Museum Willem van Haren organiseert een tentoonstelling over wensbrieven uit de negentiende en twintigste eeuw. Kinderen beoefenden vroeger het schoonschrift in zogeheten wensbrieven en stuurden die op het einde van het jaar als bewijs van hun kunnen naar familieleden in de hoop op een kleine gift. Deze wensbrieven zijn meestal mooi versierd en gekleurd.

Museum Willem van Haren
Minckelersstraat 11
Heerenveen
www.willemvanharen.nl

Vroeger werden er appels in de kerstboom gehangen. Mijnheer Linder maakte in 1831 de eerste glazen kerstbal. De meeste kerstballen zijn tegenwoordig gemaakt van laboratoriumglas, dat heel dun en breekbaar is. In de Glasblazerij in Leerdam doen ze dat anders, met grote smeltovens en blaaspijpen. Voor het eerst kunnen kinderen van 8 tot en met 16 jaar vanaf 19 december op ambachtelijke wijze hun eigen kerstbal blazen. Hiervoor krijgen ze de speciale kleding van een glasblazer aan: glasblaasmouwen en speciale handschoenen om te beschermen tegen de hitte van het gloeiende glas. Daarna kunnen ze als assistent van de glasblazer aan de slag. Per uur kunnen er maximaal 4 kinderen een kerstbal blazen, dus reserveren is noodzakelijk. Dat kan via 0345-614960. De Glasblazerij is gelegen op de Zuidwal in Leerdam.

Stichting Glas
Caroline Schouten
Lingedijk 28
4142 LD Leerdam
www.stichtingglas.nl
www.deglasblazerij.nl

De negentiende-eeuwse Engelse stad van Charles Dickens (1812-1870) herleeft in volle glorie in het centrum van Deventer. In het historische Bergkwartier komen op zaterdag 19 en zondag 20 december ruim 900 personages uit de beroemde boeken van deze Engelse schrijver tot leven: van Scrooge tot Oliver Twist, van Mr. Pickwick tot Christmas Carol Singers, van weeskinderen tot dronkaards, van kantoorklerken tot deftige lieden. De geuren van punch en gepofte kastanjes, duizenden kleine lichtjes, huizenhoge kerstbomen en de prachtig gerestaureerde panden vormen het decor. Niet alleen op straat, maar ook achter ramen en door openstaande deuren komt de romantische sfeer en tijd van Dickens de bezoekers tegemoet. ‘The Charles Dickens Museum’ uit Londen neemt ook deel aan de Dickens Expositie in de Bergkerk met exclusieve stukken en manuscripten van Charles Dickens. 

VVV Deventer
Brink 56 (De Waag)
Deventer
www.vvvdeventer.nl
www.dickensfestijn.nl

Foto: Theo de Kreek

Stap deze kerstvakantie terug in de tijd en beleef een echte middeleeuwse kerst. Proef de nostalgie van de middeleeuwse kerstmarkt en geniet van de vele historische winterhapjes.

Bezoek dé originele kerststal van Eindhoven met echte schaapjes, een ezel en natuurlijk Maria, Jozef en Jezus. Het tafereel is gebaseerd op afbeeldingen uit het Florarium Temporum. Dit boek werd tussen 1468 en 1472 geschreven door Nicolaas Clopper jr. in het Eindhovense Augustijnenklooster Mariënhage. Het geldt als belangrijke bron voor de Nederlandse geschiedschrijving.

De kerstmarkt in HOME is heel bijzonder. Geen high-tech spullen en neonverlichting, maar romantische nostalgie en een echt middeleeuws sfeertje. De bijzondere dingen, die je op de middeleeuwse kerstmarkt kunt kopen, zijn handgemaakt en van natuurlijke producten. Enkele ambachtslieden zullen de producten zelfs ter plekke maken!

Middeleeuwse kerstmarkt
20 tot en met 23 december

Historisch OpenluchtMuseum Eindhoven
Boutenslaan 161b
5644 TV Eindhoven
www.HOMEindhoven.nl

Op 29 en 30 december wordt in recreatiegebied Bussloo, tussen Apeldoorn en Deventer, een groot middeleeuws Midwinterfeest georganiseerd. Hier kun je ervaren hoe het dagelijks leven eruit zag in de tijd van de Vikingen, van de Romeinen en hoe huurlingen in hun kampementen leefden. Er zijn ridders, jonkvrouwen, paarden, roofvogels, verhalenvertellers en waarzeggers, die allemaal leuke activiteiten verzorgen. Zo kun je zelf aan de slag als kruidenvrouwtje, als touwenknoper en vechten als een echte ridder. Op het Middeleeuws Midwinterfeest komen ook allerlei tradities en gebruiken aan de orde. Er zijn bijvoorbeeld roofvogelshows, demonstraties leerbewerken en stoffen verven, maar er zijn ook heerlijke traditionele gerechten te krijgen om lekker bij een van de kampvuren op te eten en te genieten van het leven in de Middeleeuwen.

Middeleeuws Midwinterfeest
Daphne Thijssen
Postbus 2108
6802 CC Arnhem
www.middeleeuwsmidwinterfeest.nl

Het Hunebedcentrum in Borger organiseert op zaterdag 26 en woensdag 30 december een belevingswandeling.

Geïnteresseerden kunnen op eigen gelegenheid een zes of twaalf kilometer lange wandeling maken. Onderweg hoort men verhalen over rovende reuzen en rondzwevende vrouwelijke geesten en kan men proeven van traditionele hapjes.

De wandeling eindigt smakelijk bij het Hunebedcentrum. De Drentse legenden en tradities wandeling kan tussen elf en twee uur begonnen worden. 

Hunebedcentrum
Bronnegerstraat 12
9531 TG Borger
www.hunebedcentrum.nl

Op 20 december kan iedereen winterse herinneringen ophalen in het Utrechts Archief. Heeft u een mooi verhaal over een bijzonder winters moment, een veelzeggend beeld of een herinnering, dan kun u die tussen 13.00 en 17.00 uur op het Utrechts Archief toevoegen aan het collectieve geheugen van de stad en de provincie. De bijdragen worden dan gedigitaliseerd. Met de bijeengebrachte herinneringen wordt ook een webexpositie ingericht.

Het Utrechts Archief
A.H. de Jong
Hamburgerstraat 28
3512 NS Utrecht
a.dejong@hetutrechtsarchief.nl
www.hetutrechtsarchief.nl

Museumpark Orientalis viert Kerstmis. Elf dagen lang van zaterdag 19 tot en met woensdag 30 december is het museumpark geopend. Orientalis exposeert dit jaar haar eigen collectie kerstgroepen uit diverse landen. Behalve de expositie, zijn er knutselactiviteiten en kunnen jong en oud broodjes bakken bij de herders of luisteren naar de verhalenvertellers.

Museumpark Orientalis
Profetenlaan 2
6564 BL Heilig Landstichting
www.museumparkorientalis.nl

De aankomende kerstperiode heeft het Museum voor Religieuze Kunst een spannende tentoonstelling over oude en nieuwe kerstvoorstellingen. Middeleeuwse kerstvoorstellingen en iconen uit de zestiende tot achttiende eeuw worden begeleid door een heel nieuw kunstwerk, de Kerst-Boom-Stal van beeldend kunstenaar Guido Geelen en meubelontwerper Piet Hein Eek. Zij hebben de traditionele kerststal en kerstboom in één vernieuwende vorm gegoten. Een twintigtal glas geblazen kerststalfiguren hangt aan de takken van een op zijn kop geplaatste stalen boom, tussen brandende kaarsen. De uitschuifbare boom, met een minimale hoogte van 2,6 meter staat met zijn top op de vloer. De figuren hangen aan de takken met hun hoofd naar beneden. Het werk onderscheidt zich op deze manier van de traditionele boom en stal, maar de figuren zijn wel ontleend aan de klassieke, middelgrote kerstgroep. De binnenzijde van de beelden is voorzien van een zilverlaagje, een verwijzing naar het uit de volkskunst bekende ‘armeluiszilver’. De tentoonstelling vormt een prachtige combinatie van traditie en moderne kunst en is te zien van 12 december tot en met 7 februari 2010.

Museum voor Religieuze Kunst
Wouter Prins
Vorstenburg 1
5401 AZ Uden
www.museumvoorreligieuzekunst.nl

Seniorengroep Nos Bohío organiseert in het Jaar van de Tradities diverse bijeenkomsten over tradities. Dit zijn zowel Arubaanse, Antilliaanse als Nederlandse tradities en vieringen. Op 18 maart is het bijvoorbeeld Arubadag, op 6 september Bonairedag en op 16 november is het Statiaday, de dag van St. Eustatius. Bij deze bijeenkomsten op de ‘eilandendagen’ wordt het volkslied gezongen. Ook andere tradities komen aan bod, zoals Koninginnedag, Valentijnsdag en Sinterklaas. Op 3 en 17 december is er een quiz waarbij er vragen gesteld worden over alle besproken tradities en vieringen. Tijdens de kerstviering wordt de winnaar bekend gemaakt.

Seniorengroep Nos Bohío
A.M. Croes-Werleman
Goudvinkhaag 5
3993 BA Houten

Variété Circus Theater Fantâsia verzorgt spetterende, spannende en verrassende shows voor jong en oud. De voorstellingen zijn een combinatie van circusacts, muziek, dans en theater en hebben ieder jaar een thema. In het Jaar van de Tradities is het thema ‘Hollands Glorie’. Tijdens een echte Amsterdamse volksbruiloft passeren vele tradities, gebruiken en gewoonten de revue van gasten uit alle windstreken.

Variété Circus Theater Fantâsia
Kitty Hagen
Jousterweg 138
8465 PN Oudehaske
www.circusfantasia.nl

De Stichting Intocht Sinterklaas in Haarlem verzorgt dit jaar naast een intocht van Sinterklaas ook een uittocht van Sinterklaas. De intocht van de Sint wordt groots verslagen in de media, Sinterklaas en de zwarte pieten zijn overal op televisie te zien en de etalages hangen vol met Sinterklaas spullen. Maar na 5 december is het plotseling over: de Sint is terug naar Spanje.

Ouders van autistische kinderen geven aan dat hun kinderen dit erg lastig vinden. Er is behoefte om het Sinterklaasfeest ook echt af te sluiten met een uittocht. Ooit was de uittocht van Sinterklaas ook een traditie. In Haarlem wordt deze traditie in het Jaar van de Tradities in ere hersteld. Op 6 december worden Sinterklaas en de pieten om 14.00 uur op het bordes van het stadhuis verwacht. Na een korte optocht worden zij daarna uitgezwaaid vanaf de kade, waar de Korte Veerstraat aansluit op Het Spaarne.Wellicht zal volgend jaar de uittocht ook op televisie worden uitgezonden, zodat ook kinderen in andere regio’s deze periode feestelijk en duidelijk af kunnen sluiten.

Stichting Intocht Sinterklaas in Haarlem
Marc Schultheis
www.sintintochthaarlem.nl

Op 12 december wordt het nieuwe volkscultuurproject van Kunstgebouw gepresenteerd in Alphen aan den Rijn.

Alphen aan den Rijn kent een geschiedenis die teruggaat tot de Romeinen. Wat is er in de tussentijd allemaal gebeurd? Oud-leerlingen van het Jeugdtheaterhuis Zuid-Holland die zijn opgegroeid in Alphen aan den Rijn vertellen verhalen, bedenken nieuwe geschiedenissen van wat er gebeurd zou kunnen zijn in al die jaren. Alphen krijgt met terugwerkende kracht een nieuwe geschiedenis en een nieuwe traditie die op diverse locaties in de stad te beluisteren zijn. In het ‘Verhalenkabinet’ van het Register van de Dag van Gister kan iedereen zijn eigen verhaal of hoofdstuk aan de geschiedenis van Alphen aan den Rijn toevoegen.

De start van de route is bij Parkexpressie, Cornelis Geellaan 2 in Alphen aan den Rijn. Hier is ook de benodigde mp3 speler verkrijgbaar van 14 tot en met 23 december.

Kunstgebouw
Miu de Vries
Broekmolenweg 16
2289 BE Rijswijk
www.kunstgebouw.nl

Op 12 december gaat de film Zij van Katwijk in première in het Katwijks Museum, Voorstraat 46 in Katwijk. Het is een nieuw volkscultuurproject van Kunstgebouw. De teksten zijn gebaseerd op gesprekken met jongeren uit Katwijk. De film toont typisch Katwijkse gebruiken, tradities en personen. Zij van Katwijk is te zien op zaterdag 12 en vrijdag 18 december.

Kunstgebouw
Miu de Vries
Broekmolenweg 16
2289 BE Rijswijk
www.kunstgebouw.nl

Zoals Bruggen Verdwijnen is een nieuw volkscultureel project in Zwammerdam. Deze film geeft portretten van echte legendarische Zwammerdammers: De Nagels – Vader Nagel was stroper en cafébaas, zijn zoon Anton was schaatskampioen; De Kruidenier was ook sociaal werker en de Huisman, die al 71 jaar in hetzelfde huis woont. Deze bekende mensen, met hun gewoonten en eigenaardigheden, hun tradities en verleden geven een prachtig beeld van Zwammerdam in vroeger tijden. De film is te zien in de Remonstrantse Kerk, Molenstraat 10 in Zwammerdam, op 12 en 19 december.

Kunstgebouw
Miu de Vries
Broekmolenweg 16
2289 BE Rijswijk
www.kunstgebouw.nl

In de jaren zeventig is een hoop gebeurd in Eindhoven: afbrokkeling van de verzuiling, protestdemonstraties, stakingen, de oliecrisis die de autoloze zondag tot gevolg had. Het oude handwerk, zoals de hoedenmakerij verdween en de traditionele industrieën van textiel, sigaren en lucifers hielden op te bestaan. Maar er is ook continuïteit: carnaval, kermis en het midzomernachtspektakel gingen door. Al deze belangrijke en minder belangrijk gebeurtenissen in het dagelijks leven van de Eindhovenaren zijn vastgelegd en tentoongesteld. De tentoonstelling is te zien tot en met 24 januari in Museum Kempenland

Museum Kempenland
Cécile van Teeffelen
Steentjeskerk
St. Antoniusstraat 5-7
5616 RT Eindhoven
www.museumkempenland.nl

Op zondag 13 december is er in Zelhem een traditionele kerstmarkt, met gezellige kraampjes, een ijsbaan, koek en zopie, glühwein en de kerstman met zijn arreslee. Dansgroep Wi’j eren ’t Olde bakt jaarlijks lekkere oliebollen en er is live muziek om helemaal in de kerstsfeer te komen. De markt vindt plaats in het centrum van Zelhem en duurt van 14.00 uur tot 18.00 uur.

Dansgroep W’j eren ’t Olde
B.H. Bannink
IJzevoordseweg 21
7004 HV Doetinchem
www.ifdzelhem.nl

Op zondag 13 december organiseert de Folkloristische Dansgroep Midden Twente bij Kasteel Twickel een folkloristische dag. De dansgroep verzorgt, evenals dansgroep de Meulenvelders uit Doesburg, optredens in traditionele dracht. Ook de Midwinterhoornblazers zorgen voor een spetterend optreden. Tijdens de folkloredag zijn er ook ambachtelijke gerechten en lekkernijen te koop, zoals krentewegge, glühwein en pannenkoeken.

De dag begint om 11.30 uur en duurt tot 15.30 uur. Kasteel Twickel ligt aan het Bornsevoetpad 7 in Ambt Delden.

Folkloristische Dansgroep Midden Twente
Annie Averdijk
P/a Lijsterstraat 5
7491 ZM Delden

Het Regionaal Archief West-Brabant organiseert op vrijdag 11 december een themamiddag over bedevaarten en processies in West-Brabant. De heer Margry, onderzoeker etnologie aan het Meertens Instituut, geeft hierover een lezing. Ook worden er beelden getoond van bedevaarten en processies. Bezoekers van de themamiddag worden uitgenodigd om eigen beelden van processies en bedevaarten mee te brengen. De middag vindt plaats in de studiezaal van het RAWB. Opgeven kan bij rawestbrabant@wxs.nl.

Regionaal Archief West-Brabant
Ilse Mooren
Beukenlaan 1D
4731 CD Oudenbosch
www.regionaalarchifwestbrabant.nl

Deventer kent een speciale traditie: de intocht van Sinterklaas vindt daar altijd op 5 december plaats. ’s Ochtends vroeg kijken alle inwoners van Deventer gespannen naar de Lebuinustoren. Als hier om 8.15 uur de Nederlandse vlag wappert, gaat de intocht van Sinterklaas door. Een uurtje later beginnen de festiviteiten op het Pietenplein, met een spelletjescircuit en leuke attracties. Op het Verlaagde Wellepad wordt vast ingezongen met zanger Mark. Rond 10.00 uur verschijnen de eerste boten met Zwarte Pieten en om 10.00 uur precies meert de Sint aan. Hij wordt verwelkomd met saluutschoten uit het Go Ahead Kanon. De burgemeester staat op de kade al te wachten, met honderden inwoners van Deventer. Aan wal stijgt Sinterklaas op zijn schimmel Americo voor een tour door de stad. Om ongeveer 11.00 uur wordt hij door het stadsbestuur ontvangen op het bordes van het gemeentehuis.

Stichting Algemene Deventer Sinterklaas Commissie
Jack Windt
Schoolstraat 10
7391 DA Twello
www.deventersinterklaas.nl

In het Historisch Openluchtmuseum Eindhoven wordt het in december extra gezellig gemaakt. Van 20 tot en met 23 december is er een traditionele kerstmarkt, die bol staat van de romantische nostalgie, met een middeleeuws sfeertje. Ook is er een levende kerststal. Natuurlijk zijn er allemaal lekkere winterse hapjes en kinderen kunnen zelf koekjes bakken (en opeten) en kaarsen maken.

HOME
Danique Swolfs
Boutenslaan 161 B
5644 TV Eindhoven
www.homeindhoven.nl

Tussen kerst en oud en nieuw hult het Historisch Openluchtmuseum Eindhoven zich in middeleeuwse wintersferen. Omringd door warme vuurtjes kan iedereen genieten van spannende verhalen. Ook is er een audio-presentatie over oude gebruiken en rituelen rondom de feestdagen. Het midwintervuurprogramma is van 27 tot en met 30 december en op 2 en 3 januari te bezoeken.

HOME
Danique Swolfs
Boutenslaan 161 B
5644 TV Eindhoven
www.homeindhoven.nl

Er is een gloednieuwe strip van Suske en Wiske uit: Suske en Wiske – De stralende staf. Het eerste exemplaar wordt op dinsdag 17 november aangeboden aan niemand minder dan de Sint zelf. Tekenaar Luc Morjaeu en schrijver Peter Van Gucht bieden hem de strip aan in het Limburgs Museum in Venlo, waar momenteel een tentoonstelling over Suske en Wiske te zien is.
Het verhaal van Suske en Wiske – De stralende staf  gaat over een duistere organisatie die erop uit is om de traditionele viering van Sinterklaas te dwarsbomen. Suske, Wiske, Jerom, Lambik, Sidonia en vele anderen trekken ten strijde om dit feest toch door te laten gaan.

Limburgs Museum
Sef Derkx
Keulsepoort 5
5911 BX Venlo
www.limburgsmuseum.nl

CASCADE, het kerstcircus in de Utrechtse Stadsschouwburg verzorgt traditiegetrouw weer een spetterende decembershow. Visueel cabaretier Eric Koller is in Colour! de rode draad. Hij is de man van elastiek die met grote, grappige en vooral nutteloze apparaten in de weer is. Luchtacrobaten, kostuumgoochelaars, jongleurs, skaters, evenwichtsacrobaten, trampoline-acts en zeepbellenblazers uit heel Europa zorgen voor een kleurrijk spektakel vol virtuositeit, poëzie en ouderwetse gezelligheid.

Stadsschouwburg Utrecht
Gerrit Reus
Lucasbolwerk 24
3512 EJ Utrecht
www.stadsschouwburg-utrecht.nl

Mevrouw van den Eshof-Ansinger organiseert jaarlijks in Baarn de kerststallenroute. Dit is een wandel- of fietstocht langs tuinen in Baarn waar een kerststal in staat. Dit jaar doen er ongeveer 60 kerststallen mee. Deze staan vaak in tuinen, maar soms ook in de garage of voor het raam. De kerststallen en taferelen zijn voor een groot deel door de mensen zelf gemaakt en de diversiteit is groot. Er zijn traditionele kerststallen, maar ook een Nijntje-stal en een poppenkaststal zijn mogelijk. 

Dit jaar staan de stallen van 16 december tot en met 1 januari  in de Baarnse tuinen. Ze zijn verlicht tot 23.00 uur. Aan de tuinhekken hangen routekaartjes om de bezoekers de weg te wijzen. De route is op zijn mooist te voet of op de fiets in de schemering. Officieel start de route bij het huisje achter de Nicolaaskerk (Kerkstraat). De kerk zelf heeft ook een grote kerststal.

Kerststallen Baarn
Jacqueline van den Eshof-Ansinger
Smutslaan 12
3743 CG Baarn
www.kerststallenroute.nicolaasnet.nl

Iedereen heeft zijn eigen kersttradities. Het op een bepaalde manier versieren van de boom en het huis, het serveren van lekkernijen en versnaperingen. Ook de Oranjes hebben hun eigen kersttradities. Tijdens ‘Kerst op Het Loo’ zijn verschillende van deze persoonlijke kerstgebruiken te zien.

Koningin Wilhelmina wilde altijd een kleine dennenboom, zodat ze deze zelf kon optuigen met zilveren ballen en slingers. Deze originele kerstversieringen zijn te zien in het paleis. Koning Willem II wilde graag een Victoriaanse kerstboom, versierd met watten om een witte kerst te suggereren. Door het hele paleis zijn diverse versierde bomen te zien. De kersttafels zijn op authentieke wijze gedekt met damast tafellinnen, kristallen glazen, fijn suikerwerk en gekonfijte vruchten. Ter gelegenheid van het honderdste geboortejaar van Koningin Juliana dit jaar, worden er tafels gedekt zoals bij een staatsdiner in het Paleis op de Dam en zoals tijdens het kerstdiner op Paleis Soestdijk in Juliana’s tijd.

‘Kerst op Het Loo’ is te zien van 15 december tot en met 3 januari 2010.

Paleis Het Loo
Marion Nieuwenhuizen
Koninklijk Park 1
7315 JA Apeldoorn
www.paleishetloo.nl

Rops kerst moet in 2009 eindelijk eens een keer niet mislukken. Hij wil zich deze kerst als ‘wereldgozer’ laten zien en met degenen die hem het dierbaarst zijn een Wereldkerst organiseren. Geen gezelligheidsterreur, maar ontspanning. Geen miscommunicatie, maar wederzijds begrip. Geen conflicten, maar harmonie. Gaat hem dat lukken?

Een jaaroverzicht over 2009 loopt als een rode draad door de voorstelling. Wereldkerst is een sprankelende voorstelling met een feestelijke melange van humor, muziek en poëzie.

De voorstelling maakt deel uit van een reeks activiteiten die in het kader van het Jaar van de Tradities georganiseerd worden door verschillende Brabantse bibliotheken in samenwerking met het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven. De voorstelling vindt plaats op dinsdag 15 december van 20.00 uur tot 21.30 uur in de bibliotheek, vestiging Centrum (Emmasingel 22).
 
Bibliotheek Eindhoven
Vestiging Centrum/De Witte Dame
Laura van der Sanden
Emmasingel 22
5611 AZ Eindhoven
www.bibliotheekeindhoven.nl

Hoe toepasselijk is deze tentoonstelling in een jaar dat de wereldwijde economische malaise heeft toegeslagen met al haar consequenties op zakelijk en menselijk gebied. Het maakt dat  vele mensen troost en kracht bij elkaar zoeken en men zich meer keert tot geloof , ritueel en traditie. Voor veel mensen betekent het houvast, vertrouwen en hoop. Hoe mooi zou het zijn als hierdoor ook de verdraagzaamheid tussen de verschillende religies zou toenemen. Elkaar meer helpen, gunnen en steunen, een groter begrip. Ongeacht tot welke religie en cultuur men behoort. Een mooi voornemen in het Jaar van de Tradities.

Op Curaçao leven de verschillende religies vreedzaam naast en met elkaar. Curaçao kent een lange geschiedenis van vrijheid van godsdienst en – belangrijker nog – tolerantie, wederzijds respect en maatschappelijke acceptatie. De wereldgodsdiensten zijn allemaal vertegenwoordigt en brengen verscheidenheid zonder harde tegenstellingen.

Sinaya Wolfert (1964) heeft haar roots op Curaçao en heeft in de afgelopen twee jaar de mens en zijn religie, rituelen en tradities op dit eiland trachten vast te leggen in beeld.
Zij probeert het onzichtbare zichtbaar te maken. Het begrip tussen de verschillende geloofsgemeenschappen verder te vergroten. De kracht en het belang van het geloof voor de mens in beeld te brengen. Sommige beelden laten een verhaal zien, waarvan zelfs de lokale bevolking het bestaan nauwelijks weet, maar dat door de eeuwen heen bewaard is gebleven.

Sinds vier jaar richt Sinaya Wolfert zich als fotografe op het zichtbaar maken van positieve ontwikkelingen op sociaal,- cultureel- en maatschappelijk gebied op Curaçao.
Haar autonome projecten zijn terug te zien in haar fotoboeken. Het fotoboek Curaçao Religions Rituals  & Traditions is tijdens de expositie verkrijgbaar.

De fototentoonstelling Religious Curaçao, tradities en rituelen is van 10 december tot en met 10 januari te zien in Melkweg Gallerie in Amsterdam.

De expositie Kerstfeest en veel heil en zegen voor het nieuwe jaar toont een prachtige collectie oude kerstversieringen die onze grootouders gebruikten om het huis gezellig te maken rond de kerstdagen. Zo is er een collectie oude glazen kerstballen te zien, daterend van 1900 tot 1960, kerstmannen van porselein, celluloid, papier-maché, kerstkribben, kaarsen en verlichting, geluksbrengers en kerstkaarten. Kortom: alles wat met kerst te maken heeft wordt in Museum In de Zevende Hemel tentoongesteld, van 12 december t/m 6 januari 2010.

Museum in de Zevende Hemel
Jan Bark
Schotweg 63
7312 AB Apeldoorn
www.indezevendehemel@hetnet.nl