De was buiten, over tradities in Nederland 

was

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur heeft een multifunctionele tentoonstelling samengesteld over de achtergronden van een aantal belangrijke tradities in Nederland. De tentoonstelling is gedrukt op wit wasgoed. Deelnemers aan het Jaar van de Tradities kunnen deze tentoonstelling lenen.

De was mag gezien worden

Voor de tentoonstelling is een opmerkelijke vorm gekozen. De tradities worden letterlijk buiten gehangen. Alle informatie is uitgeprint op witte kledingstukken, die met een knijper aan de waslijn worden opgehangen. Voor deze bijzondere oplossing is gekozen, omdat de was een mooie metafoor kan zijn voor tradities. De was aan de lijn is openbaar; iedereen kan het schone goed zien hangen. Maar het heeft ook iets persoonlijks en iets intiems, net als tradities.

Het voordeel van een tentoonstelling op wasgoed is dat de expositie met gemak overal op gehangen kan worden: binnen in een museum, school of bibliotheek, maar ook buiten op de markt, in een straat of tuin. Met weinig geld kunnen alle deelnemers op deze manier een tentoonstelling inrichten. De reizende tentoonstelling gaat in het Jaar van de Tradities door Nederland trekken en zal op veel plaatsen te zien zijn.

Dynamische tradities

Met de wasgoedtentoonstelling wil het Nederlands Centrum voor Volkscultuur laten zien dat tradities veranderen en nieuwe betekenissen krijgen. Met tradities is het net als met kleding. Als kleren niet meer gedragen worden, belanden ze in de kast of worden vermaakt. Soms wordt kleding ook ineens weer tevoorschijn gehaald, als de mode weer terugvalt op oude patronen.

Zo is het ook met tradities. Tradities veranderen ook door de tijd heen. Sinterklaas is van een heilige, een boeman geworden die kinderen strafte. Tegenwoordig is hij een suikeroom die cadeautjes geeft. De anijszaadjes op de beschuit met muisjes zijn van een gerecht voor de kraamvrouw om de moedermelk op te wekken in een snoeperij voor de kraamvisite veranderd. Bovendien zijn tradities, net als de was aan de lijn bij huizen, belangrijke beeldbepalende elementen van onze cultuur. Of dat nu een ritueel is als een monumentje langs de weg voor een verkeersslachtoffer of een markering in het leven als het kaarsjes uitblazen op een verjaardagstaart.

Eigen inbreng

De tentoonstelling nodigt uit om na te denken over de tradities van de gemeente, wijk of straat waarin men woont. De waslijn kan worden aangevult met eigen kledingstukken en eigen tradities. Er kunnen allerlei alledaagse voorwerpen bij het wasgoed worden geplaatst. De tentoonstelling die door het land gaar reizen, krijgt zo op elke plek een ander aanzien. 

De tentoonstelling is in grote en kleine vorm te huur: 
1. De grote tentoonstelling bestaat uit meedere wasrekken (maximaal zes stuks) met wasgoed en voorwerpen (oude en nieuwe wasmanden, strijkplanken, knijpers, strijkijzers, wasmiddelen). De kosten voor opbouwen en afbreken bedragen 500 euro.
2. De kleine tentoonstelling bestaat uit 25 t-shirts. Huurprijs 25 euro per week plus verzendkosten. 
3. De theedoeken met de 100 belangrijke tradities (of een deel daarvan) zijn ook te leen. Kosten zijn 10 euro per week voor 10 theedoeken plus verzendkosten. Wilt u alle 100 theedoeken lenen, neem dan even contact op met ons.

Meer informatie: 030-2760244

 

Thema's van de tentoonstelling 

wasPakjesavond Sinterklaas
Kerstboom zetten
Koninginnedag
Oliebollen / Oud en nieuw
Beschuit met muisjes / geboortegebruiken
Verjaardag
Sint Maarten zingen
Haringhappen
Luilak vieren
Stamppot eten
Dodenherdenking
Abraham zien
Moederdag
IJspret
Kermisvieren
Erwtensoep
Drop eten
Nederlandse taal
Circus
Koffie drinken
Kaas eten
Drie keer kussen als begroeting
Tanden poetsen
Maandag wasdag
Dierendag
 

Maandag wasdag 

was

De was ophangen is een bekende traditie die sterk terugloopt. Tegenwoordig heeft immers bijna iedereen een droogtrommel. Waar zie je nog een waslijn met schoon en hagelwit wasgoed hangen? Het is een bewijs van de voortdurende verandering en aanpassing die tradities ondergaan. Vroeger waren vrouwen trots als maandag de was weer aan de lijn hing. Wassen was zwaar werk. Zondag begon men met het vuile goed in de teil voor de weken en op maandagochtend stonden de vrouwen vroeg op om de was te koken, boenen en spoelen om zo snel mogelijk alles aan de lijn te hebben.

Met de komst van de wasautomaat in de jaren zestig veranderde dit. Het drogen van de was bleef nog hetzelfde. De waslijnen omhooggehouden met lange palen of op een droogrekje op het balkom bleven populair. Nieuwe technieken waren niet voldoende om de traditie te veranderen. Nederland heeft opvallend laat de droogtrommel in huis gehaald.

Was die droogt in de zon of bij vriesweer krijgt een heerlijke frisse geur, vonden de Nederlandse huisvrouwen. Bovendien wordt het wasgoed met een beetje wind fluweelzacht. Wasverzachter en droogtrommel konden daar niet tegen op. Deze opvatting veranderde pas toen vrouwen meer buitenshuis gingen werken.

 
was